Wypadanie narządów płciowych u kobiety

dr n. med. Anna Nadulska

Zaburzenia statyki narządów płciowych u kobiety powodowane są obniżeniem się ścian albo szczytu pochwy lub macicy w stosunku do miejsc ich naturalnego umocowania.

W wyniku tych zaburzeń dochodzi do obniżenia przedniej bądź tylnej ściany pochwy (czasem obu naraz) i utworzenia przepukliny pochwy, w której może się znajdować ściana pęcherza moczowego (cystocele) albo - rzadziej - cewka moczowa (urethrocele), ściana odbytnicy (rectocele) lub nawet pętla jelita cienkiego (enterocele). Stwierdza się wówczas obniżenie i wystawanie przez szparę sromową jednej lub obu ścian pochwy, określane jako prolapsus vaginae albo wysuwanie szyjki macicy (prolapsus uteri). W literaturze anglosaskiej wypadanie pochwy, macicy oraz w konsekwencji zaburzenia statyki odbytnicy lub pęcherza moczowego określane są jako pelvic organ prolapse (POP).
Niezbyt liczne dane epidemiologiczne oraz nieujednolicona skala oceny zaawansowania wypadania narządu uniemożliwiają ustalenie częstości występowania tej choroby w całej populacji. Niektórzy autorzy (Olsen i wsp.) stwierdzili, że ?w ciągu całego życia kobiety ryzyko konieczności poddania się operacji z powodu nietrzymania moczu lub wypadania narządu płciowego wynosi 11 proc.", przy czym największe jest około 70 roku życia.

Wieloczynnikowe podłoże

Do niedawna uważano, że w etiologii obniżenia i wypadania narządów płciowych dominują trzy czynniki:
- uszkodzenie okołoporodowe tkanek,
- wiotkość więzadeł i przymacicz,
- uszkodzenie mięśni dna miednicy mniejszej.
Obecnie za czynniki sprawcze dodatkowo uznaje się otyłość, występowanie przewlekłych zaparć i chorób przebiegających z uporczywym kaszlem, wykonywanie ciężkiej pracy fizycznej oraz stres. Niektórzy autorzy podają, że przyczynami mogą być deformacje anatomiczne miednicy mniejszej i kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. Nie ma natomiast zgodności co do wpływu menopauzy na powstanie POP. W badaniach ultrastrukturalnych stwierdzono, że w przypadkach POP występuje zmniejszenie ilości kolagenu typu I przy wzroście zawartości kolagenu typu III oraz fragmentaryzacja włókien elastynowych w macierzy wewnątrzkomórkowej struktur powięziowo-mięśniowych miednicy mniejszej, powodujące zwiększenie elastyczności elementów tworzących dno miednicy mniejszej. Uogólniając, można uznać, że schorzenie to ma podłoże wieloczynnikowe, nie wykluczając elementu genetycznego.

System oceny

Wieloletnie obserwacje zaburzeń statyki narządów płciowych, różny stopień ich zaawansowania oraz różny stopień poprawy uzyskany w drodze leczenia chirurgicznego spowodowały utworzenie systemu obiektywnej oceny wypadania narządu płciowego POP-Q (pelvic organ prolapse quantification system), autoryzowanego przez towarzystwa medyczne AUGS, SGS, ICS oraz National Institute of Health USA. Ocena jest dokonywana wyłącznie przez badanie kliniczne pacjentki. Punktem wiodącym oceny jest ustalenie maksymalnego wysunięcia pochwy lub macicy w relacji do płaszczyzny wyznaczonej przez strzępki błony dziewiczej. Płaszczyzna ta w klasyfikacji POP-Q stanowi stały anatomiczny punkt odniesienia, w stosunku do którego wyznaczana jest w centymetrach pozycja sześciu anatomicznych punktów dodatkowych, określanych jako punkty zdefiniowane.
Pozycja punktów zdefiniowanych znajdujących się proksymalnie w stosunku do strzępek błony dziewiczej określana jest w postaci liczby ujemnej, liczba dodatnia wskazuje, że punkt zdefiniowany usytuowany jest poniżej błony dziewiczej, punkt 0 odpowiada wysokości strzępek błony dziewiczej. Dokładniejszą ocenę statyki narządów płciowych umożliwiają pomiary:
- rozworu moczowo-płciowego,
- środka ścięgnistego krocza,
- całkowitej długości pochwy.
Uzyskane pomiary pozwalają na określenie stopnia wypadania narządu płciowego u kobiet, metody częściej stosowanej przez ginekologów niż urologów:
Stopień 0 - wypadania nie stwierdza się.
Stopień I - punkt największego obniżenia znajduje się w odległości większej niż 1 cm ponad płaszczyzną błony dziewiczej.
Stopień II - dystalna część obniżenia znajduje się 1 cm proksymalnie lub dystalnie w stosunku do błony dziewiczej.
Stopień III - miejsce największego obniżenia zlokalizowane jest więcej niż 1 cm poniżej płaszczyzny błony dziewiczej ale nie dalej niż 2 cm.
Stopień IV oznacza wypadanie pochwy lub macicy.

Profilaktyka

Zapobieganie zaburzeniom statyki narządów płciowych wiąże się głównie z działaniami zabezpieczającymi przed uszkodzeniami poporodowymi: właściwym wyborze metody ukończenia porodu, unikaniu przedłużania II okresu porodu, wykonaniu w stosownym czasie i w odpowiedni sposób nacięcia krocza i późniejszego jego zaopatrzenia. Bardzo ważne z punktu widzenia profilaktyki jest także unikanie ciężkiej pracy w okresie popołogowym.
Na utrzymanie właściwej statyki narządów płciowych wpływają w sposób istotny: utrzymanie prawidłowej masy ciała, duża aktywność fizyczna, zdrowe nawyki codziennego życia (regularne opróżnianie pęcherza moczowego i odbytnicy).

Metody leczenia

Wszystkie stopnie zaburzenia statyki narządów płciowych wymagają działania leczniczego. Zasadniczo wyróżnia się cztery główne możliwości leczenia chirurgicznego zaburzeń statyki narządów płciowych:
- chirurgiczne metody leczenia tylko z dostępu pochwowego,
- chirurgiczne metody leczenia tylko z dostępu brzusznego,
- colpocleisis,
- chirurgiczna metoda leczenia wymagająca jednoczesnego zastosowania dostępu pochwowego i brzusznego.

Wysiłkowe nietrzymanie moczu
Schorzeniem bezpośrednio związanym z zaburzeniami statyki narządów płciowych jest wysiłkowe nietrzymanie moczu. Ze względu na częstość występowania uważane jest za problem społeczny.
Negatywny wpływ na życie w każdym jego aspekcie skłania do poszukiwania jak najskuteczniejszych metod leczenia nietrzymania moczu. Aktualnie obowiązujący algorytm postępowania obejmuje leczenie zachowawcze, polegające na ćwiczeniach wzmacniających mięśnie dna miednicy (chodzi o tzw. gimnastykę Kegla - napinanie mięśni krocza kilkanaście razy w ciągu dnia) w skojarzeniu z miejscowym stosowaniem terapii estrogenowej. W leczeniu farmakologicznym stosowane są preparaty antycholinergiczne blokujące receptory muskarynowe: oksybutynina, tolterodyna, trospium, solifenacyna i darifenacyna lub niedostępna w Polsce duloksetyna, a także zmniejszające wydzielanie moczu (desmopresyna).
U części pacjentek można stosować terapię odnerwienia pęcherza, używając w tym celu toksyny botulinowej. Wspomagające działanie mają także stosowane dodatkowo doraźnie urządzenia, np. Kolpexin, wewnątrzcewkowe wkładki i zaciskacze cewki moczowej hamujące "ucieczkę" moczu. Nie należy zapominać o możliwości używania wkładek wchłaniających i w odróżnieniu od typowych - neutralizujących zapach moczu, a przez to poprawiających komfort życia.
Wysiłkowe nietrzymanie moczu można leczyć operacyjnie z zastosowaniem np. Tension-free Vaginal Tape (TVT). Założeniem operacji jest odtworzenie lub wzmocnienie więzadeł łonowo-cewkowych przez wprowadzenie w ich miejsce siatki polipropylenowej (taśmy, czyli slingi TVT - Ethicon Inc. Johnson Johnson, USA, taśmy IVS - TYCO Healthcare, UK). Slingi mogą być zakładane przez otwory zasłonione lub klasycznie, z dostępu przezłonowogo.
Decyzja co do wyboru sposobu leczenia zależy od wielu warunków i kryteriów, w tym od wieku pacjentki, jej stanu ogólnego, aktywności fizycznej, ewentualnie od poprzedzających operacji uroginekologicznych, a także od decyzji pacjentki w sprawie kontynuacji życia seksualnego. Ostatecznie wybór sposobu leczenia zależy od stanu anatomii struktur utrzymujących narządy płciowe w niezaburzonej pozycji i oceny kondycji, w jakiej te struktury się znajdują.



Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze

Polecamy

Newsletter

Zapisz się do bezpłatnego newslettera Pulsu Medycyny.
Podaj swój email.


Blogi »

Lew Starowicz

Lew Starowicz

Seksowne profesje

Kalendarium

« » październik 2014
PnWtŚrCzPtSbN
29 30 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 1 2
Studenci Medycyny i Farmacji