Różnicowanie i leczenie tężyczki

lek. Sławomir Badurek, Oddział Chorób Wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Toruniu

Czy należy różnicować objawy tężyczki hipokalcemicznej od wywołanej innymi przyczynami? Jak postępować w przypadku różnych napadów tężyczki?

Na pytanie odpowiada lek. Sławomir Badurek, Oddział Chorób Wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Toruniu:

Napad tężyczki często poprzedzają parestezje w postaci mrowienia odczuwanego w obrębie palców rąk i wokół ust. Następnie występują symetryczne bolesne skurcze mięśni, obejmujące (w klasycznych przypadkach) okolice nadgarstka oraz stopy. Pojawiający się na początku napadu skurcz dłoni rozpoczyna przywiedzenie kciuka. Zaraz potem następuje zgięcie w stawach śródręczno-paliczkowych, wyprostowanie stawów międzypaliczkowych oraz zgięcie nadgarstka. W ten sposób dłoń przyjmuje wygląd znany jako "ręka położnika". Mimo że w typowych przypadkach skurcze tężyczkowe dotyczą kończyn, mogą one obejmować inne grupy mięśniowe, w tym zagrażający życiu kurcz głośni (laryngospasums), kurcz oskrzeli lub mięśnia sercowego. W niektórych przypadkach dodatkowo mogą wystąpić drgawki. Chorzy mają zachowaną świadomość.
Tężyczka nie jest stanem specyficznym dla hipokalcemii. Napady obserwuje się w hipomagnezemii, zasadowicy metabolicznej i oddechowej. Właśnie zasadowica oddechowa, będąca następstwem hiperwentylacji, pojawiającej się w przebiegu zaburzeń lękowych, najczęściej prowadzi o tężyczki. Szczególnie narażeni są chorzy cierpiący na zaburzenia lękowe z napadami określanymi jako lęk paniczny. Oprócz symptomów tężyczki, u chorych tych można stwierdzić nasilone objawy wegetatywne, takie jak uczucie duszności, szybkiego bicia serca, nietypowe dla choroby wieńcowej bóle w klatce piersiowej, zawroty głowy. Charakterystyczny jest lęk przed śmiercią lub bliżej niezdefiniowaną poważną chorobą. Napady mają tendencję do nawrotów i dotyczą przede wszystkim ludzi młodych w trzeciej dekadzie życia.
W badaniach laboratoryjnych stwierdza się zasadowicę oddechową oraz obniżone stężenie wapnia zjonizowanego. Poziom wapnia całkowitego pozostaje w normie. W leczeniu napadu tężyczki wywołanego hiperwentylacją w przebiegu zaburzeń lękowych pierwszoplanowe znaczenie ma uspokojenie chorego. Rekomendowanym sposobem jest przeprowadzenie relaksacji metodą znaną i praktykowaną przez pacjenta. Użyteczne bywa podanie preparatu ziołowego, wywołującego efekt placebo, a w przypadkach opornych - szybko działającego anksjolityku (np. oksazepam, lorazepam) w tabletce lub diazepamu - domięśniowo bądź dożylnie. Skłonienie chorego do oddychania powietrzem z papierowej torebki pozwala zwiększyć ciśnienie parcjalne CO2 we krwi.

Tężyczka hipokalcemiczna

U każdego pacjenta z blizną pooperacyjną na szyi należy podejrzewać, że przyczyną tężyczki jest hipokalcemia w przebiegu pooperacyjnej niedoczynności przytarczyc. Interwencje chirurgiczne w chorobach tarczycy, powodujące usunięcie obydwu gruczołów przytarczycznych są najczęstszą przyczyną hipokalcemii. Zazwyczaj tężyczka pojawia się w drugiej lub trzeciej dobie po zabiegu. Niekiedy jednak napad rozwija się dopiero po wielu latach od operacji. Obok interwencji chirurgicznych, jatrogenna niedoczynność przytarczyc rozwija się w następstwie zniszczenia gruczołów przytarczycznych przez radioterapię lub leczenie jodem promieniotwórczym.
Z istotnych odchyleń w wykonywanych ex tempore badaniach laboratoryjnych stwierdza się obniżenie stężenia wapnia całkowitego i zjonizowanego. Stężenie fosforanów może być podwyższone lub prawidłowe. W zapisie EKG charakterystyczne jest wydłużenie odcinka QT i ST.
Napad tężyczki hipokalcemicznej przerywa się iniekcją dożylną soli wapnia - glukonianu lub chlorku. Ampułka 10 proc. glukonianu wapnia zawiera 93 mg, a chlorku wapnia - 273 mg wapnia elementarnego. W ciągu 10 minut należy podać bolus zawierający 100-200 mg wapnia elementarnego, a następnie podłączyć wlew kroplowy podawany z szybkością 1-2 mg wapnia elementarnego/kg m.c./godz. Poziom wapnia normalizuje się zazwyczaj po 6-12 godzinach.
W przewlekłym leczeniu hipokalcemii spowodowanej niedoczynnością przytarczyc stosuje się witaminę D lub jej aktywne metabolity oraz sole wapnia. Dawkowanie ustala się indywidualnie.

Przyczyny hipokalcemii
1. Niedoczynność przytarczyc
a) pooperacyjna
b) idiopatyczna
c) rodzinna
d) z innych przyczyn (np. zespół Di George'a, spowodowana złogami żelaza, miedzi lub glinu)
2. Rzekoma niedoczynność przytarczyc (niewrażliwość narządów docelowych na parathormon)
3. Niedobór witaminy D
4. Witamino-D-zależna krzywica typu I
5. Witamino-D-zależna krzywica typu II
6. Inne zaburzenia wywołujące hipokalcemię (np. hipoalbuminemia, ostre zapalenie trzustki, zespół "głodnych kości").
Źródło: Greenspan F. S.: Endokrynologia ogólna i kliniczna, Wydawnictwo Czelej, 2004.

Napad paniki
1. Nagły, wyraźnie ograniczony w czasie, trwający przynajmniej kilka minut, napad silnego leku (paniki), nie związany w sposób stały z określoną sytuacją czy przedmiotem ani też wysiłkiem fizycznym, czy zagrożeniem zewnętrznym.
2. Nasilone objawy wegetatywne: hiperwentylacja, przyspieszenie akcji serca lub uczucie ciężaru w okolicy serca, ból w klatce piersiowej, uczucie duszności, pocenie się, zawroty głowy, parcie na pęcherz.
3. Drżenia mięśniowe rąk i nóg.
4. Poczucie zagrożenia życia lub utraty kontroli nad sobą.
Na podstawie: Psychiatria, red. Adam Bilikiewicz i wsp., Urban &Partner;, 2002.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze

Polecamy

Newsletter

Zapisz się do bezpłatnego newslettera Pulsu Medycyny.
Podaj swój email.


Blogi »

Lew Starowicz

Lew Starowicz

Seksowne profesje

Kalendarium

« » listopad 2014
PnWtŚrCzPtSbN
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
Studenci Medycyny i Farmacji