printdrukuj

Zapalenie mięśnia sercowego

Jolanta Hodor, Kraków

Częstość występowania zapalenia mięśnia sercowego nie jest znana. Zmiany wykazywane w badaniach elektrokardiograficznych pozwalają szacować, że przechodzi je ok. 3,5-5 procent populacji. Jednak ten odsetek jest raczej mocno zaniżony, ponieważ przypuszcza się, że w większości przypadków zapalenie mięśnia sercowego pozostaje nierozpoznane i mija bez śladu.

"Dopiero gdy mamy do czynienia z postacią ostrą czy wręcz o piorunującym przebiegu, zapalenie mięśnia sercowego może doprowadzić do ciężkich powikłań, łącznie ze zgonem pacjenta" - przestrzega specjalista w dziedzinie diagnostyki zapalenia mięśnia sercowego dr med. Jacek Myć, starszy asystent w Klinice Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii CM UJ w Krakowie - ośrodku, do którego niemal codziennie trafiają pacjenci z powikłaniami tej choroby.

Zróżnicowana etiologia

Zapalenie mięśnia sercowego może mieć bardzo różną etiologię. Najczęściej jego przyczyną jest infekcja wirusowa, zwłaszcza infekcja dróg oddechowych.
"W większości przypadków jest to infekcja wywołana przez wirusy Coxsackie B, z grupy RNA-wirusów. Przyczyną zapalenia mięśnia sercowego mogą również być adenowirusy, wirus cytomegalii czy choćby wirus grypy. U podłoża zapalenia mięśnia sercowego mogą też leżeć bakterie - na przykład prątek gruźlicy, pneumokoki, gronkowce, a także grzyby lub pasożyty. Może też ono wystąpić na skutek toksycznego działania leków, m.in. antybiotyków, np. penicyliny, streptomycyny, sulfonamidów, leków przeciwgruźliczych, przeciwdrgawkowych, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, leków moczopędnych, a nawet leków przeciwcukrzycowych - pochodnych sulfonylomocznika. Chorobę może też wywołać działanie innych substancji toksycznych, na przykład kokainy czy metali ciężkich - ołowiu. Zapalenie to występuje czasem w przebiegu chorób autoimmunologicznych. Szczególną postacią jest olbrzymiokomórkowe zapalenie mięśnia sercowego. Rozwojowi zapalenia serca może też sprzyjać ciąża" - wylicza dr J. Myć. Najistotniejszą przyczyną są jednak wirusy, szczególnie Coxsackie B.

Niespecyficzne objawy

Nie ma typowych objawów zapalenia mięśnia sercowego, które umożliwiłyby szybką i oczywistą diagnozę.
Najczęściej pacjenci skarżą się na ograniczenie wydolności fizycznej, zmęczenie, duszność. Mogą występować nietypowe bóle w klatce piersiowej, a także dolegliwości wynikające z zaburzeń rytmu serca (szybkie lub wolne bicie serca), np. kołatanie serca.
"Proces zapalny w przebiegu tego schorzenia obejmuje cały mięsień sercowy, kardiomiocyty, tkankę śródmiąższową, naczynia. Objawy, które możemy stwierdzić w badaniu przedmiotowym, to objawy niewydolności serca, zapalenia osierdzia. Może być słyszalne tak zwane tarcie osierdziowe, czasem występuje też powiększenie sylwetki serca, obrzęki. Objawy przedmiotowe i podmiotowe nie są jednak charakterystyczne. Podejrzenie zapalenia mięśnia sercowego pojawia się często wtedy, gdy na dolegliwości uskarża się człowiek młody, sprawny i dotąd zdrowy, którego trudno podejrzewać o chorobę wieńcową" - podkreśla dr Jacek Myć.
Wyróżnia się trzy postacie zapalenia mięśnia sercowego:
- o piorunującym przebiegu - z nagłym początkiem i gwałtownym rozwojem objawów aż do wstrząsu kardiogennego; w takich przypadkach zwykle konieczna jest hospitalizacja pacjenta na oddziale specjalistycznym;
- ostre - o mniej wyraźnym początku, mniej dokuczliwych objawach, które czasem mijają po kilku tygodniach lub miesiącach, ale u części chorych ostre zapalenie mięśnia sercowego prowadzi do kardiomiopatii rozstrzeniowej;
- podostre - o przewlekłym przebiegu, trudnym do określenia początku choroby i nieidentyfikowalnej pierwotnej przyczynie; najczęściej prowadzi do zaawansowanej niewydolności serca.
Najpowszechniejsze powikłania zapalenia mięśnia sercowego to: przewlekła niewydolność krążenia, kardiomiopatia rozstrzeniowa, postępująca niewydolność serca, zaburzenia rytmu pracy serca. W skrajnych przypadkach zapalenie mięśnia sercowego może wywołać nagły zgon.

Diagnostyka w zapaleniu mięśnia sercowego

1. Podstawowe badania krwi:
-u 3/4 chorych obserwuje się przyspieszony opad krwinek,
-u około połowy występuje leukocytoza z przewagą neutrofilów,
-wzrost stężenia sercowej troponiny lub troponiny I w osoczu,
-zwiększona aktywność CK oraz CK-MB.
2. Elektrokardiografia:
-prawie zawsze zapis jest nieprawidłowy, charakterystyczne są zmiany w zakresie odcinka ST i załamka T, które występują w wielu odprowadzeniach, ponieważ proces zapalny dotyczy na ogół całego mięśnia sercowego,
-zaburzenia rytmu serca w postaci arytmii nadkomorowych, komorowych, bloków przedsionkowo-komorowych, zaburzenia przewodzenia śródkomorowego.
3. Echokardiografia:
-najczęściej nie daje wskazówek do rozpoznania tej choroby, ponieważ nie wykazuje zmian, pomaga natomiast zidentyfikować chorych na zapalenie mięśnia sercowego o przebiegu piorunującym. W tych przypadkach można w echokardiografii stwierdzić upośledzenie funkcji skurczowej mięśnia sercowego lub zaburzenia odcinkowej kurczliwości, mogą również występować objawy dysfunkcji rozkurczowej.
4. Badanie RTG:
-na ogół daje prawidłowy obraz sylwetki serca, chyba że występuje płyn w worku osierdziowym.
5. Rezonans magnetyczny:
-pozwala wykryć uszkodzenie serca, jeśli występuje ono ogniskowo, ale jest tylko badaniem pomocniczym.
6. Biopsja endomiokardialna:
-w ostrym infekcyjnym zapaleniu mięśnia sercowego jest rzadko wykonywana; do rozpoznania aktywnego zapalenia mięśnia sercowego stosuje się tzw. kryteria Dallas. Jest to metoda pomocna tylko w wybranych przypadkach, najczęściej z już zaawansowaną niewydolnością serca.

"Nie ma jednego kryterium rozpoznania zapalenia mięśnia sercowego. Większość pacjentów z ostrym zapaleniem mięśnia sercowego wcześniej przebyła infekcję, często górnych dróg oddechowych, i to jest sugestią wskazującą na to schorzenie, zwłaszcza jeśli na dolegliwości uskarża się osoba młoda. W diagnostyce należy pamiętać o różnicowaniu ostrego zapalenia ze świeżym zawałem mięśnia sercowego, który może dawać podobne objawy bólowe. W przypadku tak zwanego piorunującego zapalenia mięśnia sercowego należy natomiast wykluczyć sepsę czy ostrą niedomykalność mitralną" - przestrzega dr Jacek Myć.

Możliwości leczenia

Podstawą jest leczenie przyczynowe, jednak w większości przypadków nie jest ono możliwe. Zapalenie mięśnia sercowego o podłożu wirusowym leczy się objawowo.
"Zaczyna się od ograniczenia aktywności fizycznej, ograniczenia podaży soli i płynów. Przeciwwskazane jest podawanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, gdyż mogą one zwiększać obszary uszkodzenia mięśnia sercowego. Badania dotyczące wykorzystania kwasu acetylosalicylowego w leczeniu zapalenia mięśnia sercowego nie wykazały żadnego działania - ani korzystnego, ani niekorzystnego" - informuje dr J. Myć.
W leczeniu powikłania zapalenia, jakim jest na ogół niewydolność serca, stosuje się standardową terapię niewydolności i zaburzeń rytmu.
"W leczeniu niewydolności serca podaje się między innymi beta-blokery. Badania Merit-HF, CIBIS-II wykazały korzystne działania nieselektywnych beta-blokerów na poprawę przeżycia w niewydolności serca. Na uwagę zasługują karwedilol i propranolol. Nie potwierdzono natomiast korzystnego działania beta-blokerów selektywnych. Stosuje się także diuretyki, digoksynę, ACE-blokery i inne typowe leki" - mówi dr Jacek Myć.
W zapaleniu mięśnia sercowego o piorunującym przebiegu na ogół konieczne jest leczenie w wysokospecjalistycznym ośrodku, dysponującym aparaturą do mechanicznego wspomagania krążenia. Leczenie immunosupresyjne stosuje się w olbrzymiokomórkowym zapaleniu mięśnia sercowego oraz w przebiegu chorób układowych.
"W zapaleniu mięśnia sercowego o etiologii wirusowej nie ma pewnych, skutecznych leków. Udowodniono jedynie korzystne działanie dożylnego podawania wysokich dawek gammaglobuliny. Natomiast leki immunosupresyjne nie są zalecane w ostrym zapaleniu" - dodaje dr J. Myć.
Czasem podkreśla się też rolę profilaktyki, czyli szczepień ochronnych. Jednak nie ma skutecznej szczepionki przeciw głównej przyczynie tego schorzenia, czyli przeciwko wirusom Coxsackie. W niektórych przypadkach konieczne jest wszczepienie stymulatora pracy serca.
"Jeśli dojdzie do kardiomiopatii rozstrzeniowej i powstania wady zastawkowej, to konieczne jest także chirurgiczne leczenie wad zastawkowych" - dodaje specjalista z kliniki kardiochirurgicznej.
W skrajnej postaci niewydolności serca metodą z wyboru jest przeszczep serca.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze

Polecamy

Newsletter

Zapisz się do bezpłatnego newslettera Pulsu Medycyny.
Podaj swój email.


Kalendarium

« » kwiecień 2014
PnWtŚrCzPtSbN
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 1 2 3 4
Studenci Medycyny i Farmacji