Leczenie zakrzepicy żył głębokich powinno odbywać się w szpitalu

Postęp w zapobieganiu, rozpoznawaniu i leczeniu zakrzepicy żylnej jest coraz większy. I całe szczęście, bo częstość jej występowania wciąż wzrasta.

Zakrzepice żył głębokich i związane z nimi powikłania - zatorowość płucna, przewlekła niewydolność żył kończyn dolnych - to jedne z najbardziej rozpowszechnionych chorób. Z danych statystycznych wynika, że zakrzepy wykrywano u 30 proc. leczonych z powodu zawału serca i u 60 proc. unieruchomionych po udarze mózgu. Ponad 90 proc. zakrzepów umiejscowionych jest w żyłach głębokich kończyn dolnych.
?Nie ma specjalności w medycynie, która nie ocierałaby się o zakrzepicę: kardiolog, ortopeda, chirurg, dermatolog, lekarz pierwszego kontaktu, wszyscy powinni być wyczuleni na tę jednostkę chorobową. Tymczasem wiedza na ten temat wciąż jest zbyt mała" - uważa prof. Wojciech Noszczyk, szef Kliniki Chirurgii Naczyniowej AM w Warszawie. Zakrzepica żylna stanowi poważny problem kliniczny zarówno ze względu na częstość występowania, jak i jej powikłania, z których najgroźniejszym jest zator tętnicy płucnej, najczęstszym zaś przewlekła niewydolność żył kończyn dolnych. ?Choroba ta ma także wymiar społeczny i ekonomiczny - choć nie powoduje trwałego kalectwa, jest niezwykle uciążliwa. Chorzy często przez długie miesiące przebywają na zwolnieniach, szybko przechodzą na rentę, a koszty ich leczenia są gigantyczne" - podkreśla prof. W. Noszczyk.
Triada Virchowa
i inne czynniki ryzyka
Czynników ryzyka choroby zakrzepowej jest wiele. Najczęstsze z nich - nazwane triadą Virchowa - to uszkodzenie ściany żyły (mechaniczne, np. wskutek uderzenia, spowodowane chorobą nowotworową, chemiczne lub toksyczne), zwolnienie przepływu krwi, występujące np. u długotrwale unieruchomionych czy chorych z niewydolnością krążenia, oraz zaburzenia krzepnięcia. Na ten ostatni czynnik mogą mieć wpływ m. in. zwiększenie stężenia fibrynogenu i liczby płytek krwi. Wszystkim tym objawom sprzyjają różne stany i choroby. Ale zdarza się, że pierwszym widocznym objawem zakrzepicy jest wylew.
Powstawaniu zakrzepicy sprzyja też wiek (ryzyko wzrasta po 40 r.ż.) oraz towarzyszące starzeniu się choroby i zmiana trybu życia, m.in. długie unieruchomienie, otyłość, nowotwory (zakrzepica może być pierwszym objawem choroby nowotworowej), ciąża, choroby krwi, operacje, urazy. Im więcej współwystępujących czynników, tym ryzyko większe.
?Ostatnio coraz częściej mówi się o tzw. zespole klasy turystycznej: częste długie podróże samolotem lub autokarem, podczas których wiele godzin spędzamy unieruchomieni, z nogami zgiętymi w kolanach, gdy krew nie może odpływać, częste zmiany ciśnień - są poważnym obciążeniem dla organizmu. Dlatego osoby z ryzykiem choroby zakrzepowej powinny przed długą podróżą zażywać leki flebotropowe, a w czasie podróży nosić pończochy lub podkolanówki przeciwżylakowe i wykonywać ćwiczenia fizyczne, np. zginanie grzbietowe stóp lub ?chodzenie w miejscu" - uważa prof. W. Noszczyk.
Zespół pozakrzepowy
i jego następstwa
Najczęstszym miejscem powstawania zakrzepów są żyły głębokie goleni. Stopniowo narastające skrzepliny mogą jednak rozprzestrzeniać się także na żyłę podkolanową i udową. Rzadziej pierwotnym miejscem powstawania skrzepliny są żyły biodrowe.
Tworzenie się zakrzepów w żyłach głębokich należy do naturalnych mechanizmów w uszkodzeniach błony wewnętrznej. W powstawaniu zakrzepu biorą udział przede wszystkim płytki krwi, które stopniowo wypełniają ubytek. Po pewnym czasie pokrywa je śródbłonek i proces naprawczy zostaje zakończony. Jeśli jednak współistnieją inne czynniki zakrzepotwórcze, to proces zakrzepowy rozwija się dalej. Na pierwotnym zakrzepie płytkowym odkładają się dalsze skupienia płytek krwi pod postacią równolegle ułożonych blaszek. Powstająca w ten sposób skrzeplina stopniowo zamyka światło żyły.
Z czasem zakrzep taki wiąże się ze ścianą żyły i nie powiększa. Zdarza się, że zanim do tego dojdzie, ogon skrzepliny odrywa się, doprowadzając do zatoru tętnicy płucnej lub jej gałęzi. Zazwyczaj następuje to zupełnie niespodziewanie. Choć po jakimś czasie groźba oderwania skrzepliny maleje, jednak zamknięcie przez nią światła żyły może prowadzić do trwałej niedrożności lub zwyrodnienia ściany naczynia i uszkodzenia zastawek żylnych. Następstwem tego jest zaburzenie krążenia żylnego określane jako zespół pozakrzepowy. Charakterystyczne dla niego są pojawiające się z biegiem czasu obrzęki podudzi, a następnie zmiany troficzne skóry w okolicy kostek w postaci przebarwień, wyprysków i stwardnienia. Najcięższym powikłaniem są nie gojące się owrzodzenia. Podstawową metodą diagnostyczną w ocenie układu żylnego jest ultrasonografia.
Konieczny pobyt w szpitalu
Leczenie zakrzepicy żył głębokich powinno odbywać się w szpitalu. Obecnie podstawowym lekiem stosowanym zarówno w leczeniu, jak i profilaktyce są heparyny drobnocząsteczkowe, które odznaczają się (w porównaniu z heparyną niefrakcjonowaną) bardzo dobrą dostępnością biologiczną po wstrzyknięciu podskórnym, dłuższym okresem połowicznego rozpadu, mniejszym wpływem na płytki krwi i mniejszymi różnicami w działaniu u poszczególnych osób. Lek wstrzykuje się w tkankę podskórną brzucha w części przednio-bocznej po lewej i prawej stronie na przemian. Trzeba unikać wstrzyknięć domięśniowych, które mogą spowodować powstawanie krwiaków.
Obecnie w Polsce najczęściej stosowane są dwie heparyny drobnocząsteczkowe: nadroparyna (Fraxiparine, Fraxodi) i enoksaparyna (Clexane). W wybranych przypadkach mają zastosowanie leczenie fibrynolityczne lub operacyjne. ?Wybór metody zależy od umiejscowienia i rozległości zakrzepu, zaplecza laboratoryjnego i doświadczenia lekarza. Warto przy tym pamiętać, że tylko leczeniem fibrynolitycznym można rozpuścić skrzeplinę i przywrócić prawidłowy stan ściany żyły. Postępowaniem chirurgicznym można usunąć skrzepliny, ale przeważnie uszkadza się zastawki i ścianę żyły. Podawanie leków przeciwzakrzepowych zmniejsza ryzyko zatoru płucnego, zapobiega narastaniu pierwotnej skrzepliny i powstawaniu nowych" - mówi prof. W. Noszczyk.
Wskazaniem do leczenia trombolitycznego jest siniczy bolesny obrzęk kończyny i rzadziej świeża, rozległa zakrzepica żył udowych oraz masywny zator tętnicy płucnej z niestabilnością hemodynamiczną. Leki trombolityczne można stosować ogólnie (tromboliza klasyczna) lub miejscowo (podawanie leku przez cewnik wprowadzony do zakrzepu - tromboliza celowana). W Polsce najczęściej stosowanym lekiem trombolitycznym jest streptokinaza. Ze względu na stosunkowo duże zagrożenie powikłaniami, leczenie trombolityczne musi być prowadzone w szpitalu.
W profilaktyce u chorych hospitalizowanych z ryzykiem zakrzepicy polecane jest jednoczesne stosowanie heparyny drobnocząsteczkowej i pończoch elastycznych. Według obowiązujących w Polsce zasad, profilaktykę przeciwzakrzepową należy stosować do wypisania chorego do domu lub do pełnego uruchomienia chorego hospitalizowanego, ale nie krócej niż 5 dni. U niektórych chorych ze szczególnie dużym zagrożeniem zakrzepowym należy rozważyć przedłużoną profilaktykę za pomocą heparyny drobnocząsteczkowej lub acenokumarolu nawet po wypisaniu ze szpitala.

Przygotowując artykuł korzystałam z książki ?Chirurgia tętnic i żył obwodowych" pod redakcją prof. W. Noszczyka. Wyd. Lekarskie PZWL, 1998.

Co wskazuje na zakrzepicę żył głębokich
Obraz kliniczny zakrzepicy żył głębokich kończyny dolnej zależy od umiejscowienia i rozległości zakrzepu. Najczęściej spotykane objawy to: obrzęk, ból, tkliwość uciskowa kończyny, zwiększona ciepłota, skóra lekko napięta, błyszcząca, zasiniona, czasami wręcz fioletowa, rozszerzenie żył powierzchownych kończyny, czasami występują stany podgorączkowe.
Zakrzepica żył podudzi u większości chorych przebiega bezobjawowo. U pozostałych obserwuje się niewielki obrzęk umiejscowiony na grzbiecie stopy lub w okolicy kostek. Często chorzy skarżą się na nasilające się w czasie choroby uczucie ciasnoty w podudziu.
W ostrej postaci zakrzepicy żyły głównej występują: bóle w okolicach lędźwiowych i podbrzuszu, nudności, wymioty, dreszcze, gorączka, przyspieszenie tętna, sinica i obrzęk obu kończyn dolnych.


Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze

Polecamy

Newsletter

Zapisz się do bezpłatnego newslettera Pulsu Medycyny.
Podaj swój email.


Blogi »

Lew Starowicz

Lew Starowicz

Kobieta obaw pełna

Kalendarium

« » sierpień 2014
PnWtŚrCzPtSbN
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Opinie »

Ekspert  dla "Pulsu Medycyny"

Ekspert dla "Pulsu Medycyny"

Uniknąć szarej sieci korupcji
Studenci Medycyny i Farmacji